Avval o‘rganing: Modal fe’llar
Majhul nisbat (Passive Voice) harakatni kim qilgani emas, harakatning o‘zi yoki obyekti muhim bo‘lganda ishlatiladi. O‘zbek tilida bunga -il-/-in- qo‘shimchali fe’llar mos keladi: Uy qurildi, Kitob o‘qildi. Ingliz tilida majhul nisbat ilmiy, rasmiy va yangilik matnlarida juda ko‘p uchraydi, shuning uchun u Reading bo‘limidagi matnlarni tushunish va Writing’da rasmiy uslubda yozish uchun zarur. Imtihonda majhul shaklni to‘g‘ri zamonda yasash, aniq gapni majhulga o‘tkazish va It is said that… kabi qurilmalar so‘raladi.
Aniq nisbatda (Active) ega harakatni bajaradi: They build houses. Majhul nisbatda ega harakatni qabul qiladi: Houses are built. Aniq gapdagi to‘ldiruvchi (houses) majhul gapda egaga aylanadi.
Majhul = be (kerakli zamonda) + V3 (o‘tgan zamon sifatdoshi)
be zamonni va shaxsni ko‘rsatadi, V3 esa hech qachon o‘zgarmaydi: is made, was made, will be made, has been made.
Faqat o‘timli fe’llar (to‘ldiruvchi oladigan fe’llar) majhul bo‘ladi. O‘timsiz fe’llar — happen, arrive, die, sleep, appear, occur, exist — majhul shaklga ega emas: ✗ It was happened → ✓ It happened.
Bajaruvchini aytish kerak bo‘lsa — by: The book was written by Abdulla Qodiriy. Asbob yoki vosita — with: The door was opened with a key.
by — kim tomonidan · with — nima yordamida
Har bir zamonda be ning o‘sha zamondagi shakli olinadi, asosiy fe’l esa V3 bo‘ladi.
Present Simple: is/are made · Present Continuous: is/are being made
Past Simple: was/were made · Past Continuous: was/were being made
Present Perfect: has/have been made · Past Perfect: had been made
Future Simple: will be made · Modal fe’llar: can/must/should be made
be going to: is going to be made
Misollar: The road is being repaired. The results have been published. The letter must be signed. The bridge is going to be opened next year.
So‘roq va inkor birinchi yordamchi fe’l orqali yasaladi: Was the window broken? The work hasn’t been finished yet. Will the meeting be cancelled?
Perfect Continuous zamonlarining majhul shakli (has been being made) deyarli ishlatilmaydi; uning o‘rniga Present Perfect majhul qo‘llanadi.
The new stadium ___ (build) at the moment.
Bajaruvchi people, someone, they, somebody bo‘lsa, majhul gapda u tushirib qoldiriladi: Someone has stolen my bag. → My bag has been stolen.
Ikki to‘ldiruvchili fe’llar (give, send, show, offer, tell, teach, pay). Ikkala to‘ldiruvchi ham ega bo‘lishi mumkin, ammo odamni ega qilish tabiiyroq:
Predlogli fe’llar — predlog fe’ldan keyin joyida qoladi:
Shaxssiz qurilma (say, believe, think, know, report, expect, consider) — yangilik va ilmiy matnlarda:
It is said that + gap · Ega + is said + to V
O‘tmish haqida: Ega + is said + to have + V3
`have something done` — xizmatni boshqa odamga qildirish:
People believe that the city was founded more than 2,000 years ago. Gapni The city… bilan boshlang.
Someone is cleaning the classrooms now. → majhul.
Majhul nisbatni ko‘p ishlatish matnni rasmiy va obyektiv qiladi, lekin haddan oshsa, og‘ir o‘qiladi. Yozma ishda qoida: jarayon va natija muhim bo‘lsa — majhul, kim qilgani muhim bo‘lsa — aniq. Hisobot va grafik tavsifida majhul juda qulay: Over 500 students were surveyed. It can be seen that sales increased. Xat yoki hikoyada esa aniq nisbat jonliroq.
Majhul shaklni sifatdan farqlang: The door was closed at 8 (majhul — kimdir yopdi) va The door was closed when I came (holat — eshik yopiq edi). Ikkinchi gapda closed sifat vazifasida.