Milliy-sertifikat
Bosh sahifaFanlarMateriallarSinovlarReytingNarxlar
KirishBoshlash
Asosiy menyu
Profil
MehmonKirish uchun Google hisobidan foydalaning
Bo‘limlarBosh sahifaO‘quv rejasiYozma ishYordamchiFanlarMateriallarSinovlarReytingNarxlarQanday ishlaydiImtihon sanalariNatijalarSavol-javob
SozlamalarSozlamalar
Milliy-sertifikatMustaqil tayyorlov platformasi. Rasmiy natijalar va ro‘yxatdan o‘tish — davlat portallarida.
Telegram: @milliysertifikatInstagram
ImtihonMilliy sertifikat nimaBall va darajalarImtihon sanalari
PlatformaFanlarMateriallarSinovlarReytingQanday ishlaydiNarxlar
KompaniyaNatijalarSavol-javobAloqaFoydalanish shartlariMaxfiylik siyosatiPul qaytarish kafolati
© 2026 Milliy-sertifikat.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.
Yozma ish

Yozma ish va esse — AI tekshiradi

Kimyo va biologiyaning 41–43-topshiriqlari hamda ona tili essesi rasmiy mezonlar bo‘yicha. Yechimingizni yozing — sun’iy intellekt har bir band bo‘yicha ball qo‘yadi va nima yetishmayotganini aytadi.

Kimyo

24 ta topshiriq
  1. 01Hajmi 2 L bo‘lgan berk idishga 0,6 mol azot va 1,8 mol vodorod kiritildi va katalizator ishtirokida qizdirildi: N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃. Muvozanat qaror topganda idishdagi gazlarning umumiy miqdori dastlabkiga nisbatan 20 % ga kamaydi (harorat o‘zgarmas).25 ball
  2. 02Laboratoriyada mis kuporosi (CuSO₄·5H₂O) va suvdan 400 g 8 % li mis(II) sulfat eritmasi tayyorlandi (eritma zichligi 1,084 g/mL). So‘ngra bu eritma inert elektrodlar yordamida 5 A tok kuchida elektroliz qilindi va eritma massasi 12 g ga kamayganda elektroliz to‘xtatildi.25 ball
  3. 03Metan va etandan iborat 5,6 L (n.sh.) gazlar aralashmasi to‘liq yondirilganda (suv suyuq holatda hosil bo‘ladi) 289,515 kJ issiqlik ajraldi. Hosil bo‘lish entalpiyalari (kJ/mol): ΔfH°(CH₄) = −74,8; ΔfH°(C₂H₆) = −84,7; ΔfH°(CO₂) = −393,5; ΔfH°(H₂O, s.) = −285,8.25 ball
  4. 042NO(g) + O₂(g) → 2NO₂(g) reaksiyasi elementar deb hisoblanadi, ya’ni uning tezligi massalar ta’siri qonuniga bo‘ysunadi. Reaksiya boshlanishida [NO] = 0,4 mol/L, [O₂] = 0,3 mol/L edi; 20 s dan so‘ng NO ning konsentratsiyasi 0,2 mol/L ga tushdi. Reaksiyaning harorat koeffitsiyenti γ = 2,5 ga teng.25 ball
  5. 05Tabiiy xlor ³⁵Cl va ³⁷Cl izotoplaridan iborat bo‘lib, uning o‘rtacha nisbiy atom massasi 35,45 ga teng (izotoplarning nisbiy atom massalarini massa sonlariga teng deb oling). Shuningdek, tabiiy xlordan olingan 22,18 g kalsiy xlorid namunasi berilgan (Ar(Ca) = 40).25 ball
  6. 06Sirka kislotaning dissotsilanish konstantasi Ka = 1,8·10⁻⁵ (25 °C). Kuchsiz elektrolit uchun α ≪ 1 deb hisoblang. Yordamchi qiymatlar: √1,8 ≈ 1,342; lg 1,342 ≈ 0,128; lg 4,243 ≈ 0,628; lg 1,8 ≈ 0,255; lg 5,27 ≈ 0,722; Kw = 1·10⁻¹⁴.25 ball
  7. 077,8 g magniy va alyuminiy aralashmasi mo‘l miqdordagi xlorid kislotada to‘liq eritilganda 8,96 L (n.sh.) vodorod ajraldi.25 ball
  8. 08Uglerod(II) oksid va uglerod(IV) oksiddan iborat aralashmaning geliyga nisbatan zichligi 9 ga teng. Shu aralashmadan 11,2 L (n.sh.) olindi.25 ball
  9. 09Quyidagi o‘zgarishlar zanjiri berilgan:25 ball
  10. 10Molekulyar formulasi C₄H₈O₂ bo‘lgan moddalar orasida karbon kislotalar va murakkab efirlar bor. Ularning ba’zilari kumush ko‘zgu reaksiyasini beradi, ba’zilari esa natriy gidrokarbonat bilan gaz ajratadi.25 ball
  11. 112-metilbutan yorug‘lik ta’sirida brom bilan reaksiyaga kirishtirildi (mol nisbati 1 : 1). Olingan aralashmadan asosiy mahsulot ajratib olinib, kaliy gidroksidning spirtdagi eritmasi bilan qizdirildi.25 ball
  12. 12Quyidagi o‘zgarishlar zanjiri berilgan:25 ball
  13. 13Glyukoza — tabiatda eng ko‘p tarqalgan monosaxarid. U ham aldegidlarga, ham ko‘p atomli spirtlarga xos reaksiyalarni beradi, eritmada esa asosan halqali shakllarda bo‘ladi. Glyukozadan bijg‘itish yo‘li bilan turli moddalar olinadi.25 ball
  14. 14C₃H₈O tarkibli uchta izomer A, B va C berilgan. A va B natriy bilan vodorod ajratadi, C esa natriy bilan reaksiyaga kirishmaydi. Qizdirilgan mis(II) oksid A ni “kumush ko‘zgu” reaksiyasini beradigan moddaga, B ni esa bu reaksiyani bermaydigan moddaga aylantiradi. A va B konsentrlangan sulfat kislota bilan 170 °C da qizdirilganda bir xil gazsimon modda hosil bo‘ladi.25 ball
  15. 15Anilin — bo‘yoqlar va dori moddalar ishlab chiqarishda muhim xomashyo. Quyidagi o‘zgarishlar berilgan:25 ball
  16. 16Zamonaviy hayotda polimer materiallar keng qo‘llaniladi: polietilen paketlar, PVX quvurlar, polistirol idishlar, kauchuk shinalar, kapron va lavsan tolalari. Ular polimerlanish yoki polikondensatlanish reaksiyalari orqali olinadi.25 ball
  17. 1711,2 g temir mo‘l miqdordagi suyultirilgan sulfat kislotada eritildi. Hosil bo‘lgan eritmaga sulfat kislota ishtirokida 5 % li kaliy permanganat eritmasi rangsizlanishi to‘xtaguncha qo‘shildi. So‘ngra eritmaga mo‘l natriy gidroksid eritmasi qo‘shildi, cho‘kma ajratib olinib, o‘zgarmas massagacha qizdirildi.25 ball
  18. 1819,2 g misdan iborat ikki bir xil namuna olindi. Birinchisi mo‘l konsentrlangan, ikkinchisi mo‘l suyultirilgan nitrat kislotada to‘liq eritildi. So‘ngra ikkinchi tajribada hosil bo‘lgan tuz ajratib olinib, o‘zgarmas massagacha qizdirildi va ajralgan gazlar to‘liq 200 g suvga yuttirildi.25 ball
  19. 19Tarkibida 26,7 g alyuminiy xlorid bo‘lgan eritmaga bosqichma-bosqich natriy gidroksid eritmasi qo‘shildi. Avval 0,6 mol, so‘ngra yana 0,1 mol NaOH qo‘shildi. Keyin cho‘kma to‘liq eriguncha ishqor qo‘shildi va hosil bo‘lgan eritmadan cho‘kma tushishi to‘xtaguncha karbonat angidrid o‘tkazildi. Cho‘kma ajratilib, qizdirildi.25 ball
  20. 2015,8 g kaliy permanganatga mo‘l konsentrlangan xlorid kislota ta’sir ettirildi. Ajralgan xlor teng ikki qismga bo‘lindi. Birinchi qism qaynoq kaliy gidroksid eritmasidan (mo‘l) o‘tkazildi; hosil bo‘lgan kislorodli tuz ajratib olinib, MnO₂ ishtirokida qizdirildi. Ikkinchi qism qizdirilgan mo‘l temir bilan reaksiyaga kiritildi.25 ball
  21. 21Sulfat kislota ishlab chiqarishni modellashtirish uchun 24 g pirit (FeS₂) mo‘l havoda to‘liq kuydirildi. Hosil bo‘lgan oltingugurt(IV) oksid katalizator ishtirokida kislorod bilan oksidlandi (mahsulot unumi 80 %), olingan oltingugurt(VI) oksid esa 100 g 9,8 % li sulfat kislota eritmasiga to‘liq yuttirildi.25 ball
  22. 22Kimyoviy tahlil. Laboratoriyaga keltirilgan eritmada bariy, temir(III), mis(II) va ammoniy nitratlari bor deb taxmin qilinmoqda. 100 mL eritmaga mo‘l suyultirilgan sulfat kislota qo‘shilganda 2,33 g oq kristall cho‘kma tushdi, u kislotalarda erimadi. Filtratning bir qismiga mo‘l ammiak eritmasi qo‘shildi, boshqa qismlari esa alohida reaktivlar bilan tekshirildi.25 ball
  23. 23Kimyoviy tahlil (permanganatometriya). Temir(II) tuzi saqlagan namuna suyultirilgan sulfat kislotada eritilib, 250 mL li o‘lchov kolbasida belgigacha suyultirildi. Kolbadan 20,00 mL alikvota olinib, sulfat kislota ishtirokida 0,0200 mol/L kaliy permanganat eritmasi bilan titrlandi; ekvivalent nuqtagacha 16,00 mL titrant sarflandi.25 ball
  24. 24Kimyoviy tahlil. Belgisiz to‘rtta probirkada natriy xlorid, natriy yodid, natriy karbonat va natriy sulfat eritmalari bor. Laboratoriyada faqat quyidagi reaktivlar mavjud: suyultirilgan nitrat kislota, bariy xlorid, kumush nitrat va ammiak eritmasi. Natriy xlorid eritmasi 1,17 g tuz suvda eritilib tayyorlangan.25 ball

Ona tili va adabiyot

16 ta topshiriq
  1. 01Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  2. 02Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  3. 03Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  4. 04Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  5. 05Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  6. 06Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  7. 07Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  8. 08Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  9. 09Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  10. 10Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  11. 11Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  12. 12Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  13. 13Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  14. 14Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  15. 15Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball
  16. 16Quyidagi vaziyat yuzasidan o‘z munosabatingizni yozma bayon qiling.24 ball

Biologiya

24 ta topshiriq
  1. 01Ikki zanjirli DNK fragmenti jami 1500 ta nukleotiddan iborat bo‘lib, adenil nukleotidlar ularning 20 % ini tashkil etadi. Fragment intronsiz, uning bitta zanjiri oqsil sintezini to‘liq kodlaydi va oxirgi tripleti stop-kodonga mos keladi. Qo‘shni nukleotid juftlari orasidagi masofa 0,34 nm, bitta nukleotidning o‘rtacha massasi 345 Da, aminokislotaniki 110 Da (peptid bog‘ hosil bo‘lishida suv ajralishini hisobga olmang).30 ball
  2. 02Intensiv yugurish paytida sportchining mushak hujayralarida jami 10 mol glyukoza parchalandi va bunda 236 mol ATF sintezlandi. Glyukozaning bir qismi to‘liq (kislorodli bosqichgacha), qolgan qismi esa kislorod yetishmasligi sababli faqat glikoliz bosqichida sut kislotagacha parchalandi. Ma’lumotlar: 1 mol glyukoza glikolizda 200 kJ, to‘liq parchalanganda 2800 kJ energiya beradi; 1 mol ATF da 40 kJ energiya to‘planadi.30 ball
  3. 03Mushukning somatik hujayralarida 38 ta xromosoma (2n = 38) bor. Erkak mushukning urug‘donida spermatogenez jarayoni kuzatilmoqda; tekshirish uchun 50 ta birlamchi spermatotsit tanlab olindi.30 ball
  4. 04Fenilketonuriya autosoma-retsessiv tipda irsiylanadi (a — kasallik alleli). Aholisi 500 000 kishi bo‘lgan shaharda kasallik 10 000 yangi tug‘ilgan chaqaloqdan bittasida uchraydi. Populyatsiyani ideal (panmiktik, katta, migratsiya va tanlanish yo‘q) deb hisoblang.30 ball
  5. 05Dasht ekotizimida quyidagi oziq zanjiri mavjud: o‘tlar → chigirtkalar → baqalar → ilonlar → burgut. Bir mavsumda burgutning tana massasi 6 kg ga ortdi (massa faqat shu zanjir hisobiga ortgan deb hisoblang). O‘tlarning yillik mahsuldorligi 2 kg/m², baqaning o‘rtacha massasi 50 g, chigirtkaniki 2 g.30 ball
  6. 06Bug‘doy o‘simligi bir kunda fotosintez jarayonida 264 g karbonat angidrid yutdi va hosil bo‘lgan barcha glyukozani kraxmalga aylantirdi (n.sh. sharoitida gaz hajmlarini hisoblang).30 ball
  7. 07Polipeptid sintezlanadigan mRNK fragmenti: 5′-AUG GCU UUC AAA GGC UGG UAA-3′.30 ball
  8. 08Bakteriya hujayrasidagi fermentning molekulyar massasi 44 000 Da. Bu oqsil bitta polipeptid zanjiridan iborat va uni intronsiz gen kodlaydi (genning kodlovchi qismi stop-kodonni ham o‘z ichiga oladi). Aminokislotaning o‘rtacha massasi 110 Da, nukleotidniki 345 Da, qo‘shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm (suv ajralishini hisobga olmang).30 ball
  9. 09No‘xatda urug‘ning sariq rangi (A) yashil rangi (a) ustidan, urug‘ning silliq shakli (B) burishgan shakli (b) ustidan to‘liq dominantlik qiladi; genlar turli juft xromosomalarda joylashgan. Sariq silliq urug‘li gomozigota o‘simlik yashil burishgan urug‘li o‘simlik bilan chatishtirildi. F₁ o‘simliklari o‘zaro chatishtirilib, F₂ da 1600 ta o‘simlik olindi.35 ball
  10. 10Odamda gemofiliya X xromosomadagi retsessiv gen (h) orqali, albinizm esa autosomadagi retsessiv gen (a) orqali irsiylanadi. Pigmentatsiyasi normal va qon ivishi normal ayolning otasi gemofiliya bilan kasallangan, onasi esa albinos edi. Bu ayol qon ivishi normal, pigmentatsiyasi normal erkakka turmushga chiqdi; erkakning onasi albinos.35 ball
  11. 11Drozofilada tananing kulrang rangi (B) qora rangi (b) ustidan, qanotlarning normal uzunligi (V) kalta (rudimentar) qanot (v) ustidan dominantlik qiladi; ikkala gen bitta autosomada joylashgan. Ikkala gen bo‘yicha geterozigota kulrang normal qanotli urg‘ochi (dominant genlarni otasidan, retsessivlarni onasidan olgan) qora tanali kalta qanotli erkak bilan chatishtirildi. Avlodda 415 ta kulrang normal qanotli, 405 ta qora kalta qanotli, 92 ta kulrang kalta qanotli va 88 ta qora normal qanotli pashsha olindi.35 ball
  12. 12Odamda ABO qon guruhlari bitta genning uchta alleli (I⁰, Iᴬ, Iᴮ) bilan, rezus-omil esa autosoma dominant gen (R — rezus-musbat, r — rezus-manfiy) bilan belgilanadi; genlar turli xromosomalarda joylashgan. II qon guruhli, rezus-musbat ayolning otasi I qon guruhli va rezus-manfiy edi. Ayol III qon guruhli, rezus-manfiy erkakka turmushga chiqdi; erkakning onasi I qon guruhli.35 ball
  13. 13Nomozshomgul o‘simligida gul rangi chala dominantlik bilan irsiylanadi: RR — qizil, Rr — pushti, rr — oq. Poyaning baland bo‘lishi (D) past bo‘yliligi (d) ustidan to‘liq dominantlik qiladi; genlar turli xromosomalarda. Qizil gulli baland bo‘yli gomozigota o‘simlik oq gulli past bo‘yli o‘simlik bilan chatishtirildi. F₁ o‘simliklari o‘zaro chatishtirilib, F₂ da 3200 ta o‘simlik olindi.35 ball
  14. 14Xushbo‘y no‘xatda gulning binafsha rangi faqat ikki dominant genning (C va P) birgalikda bo‘lishida yuzaga chiqadi; ulardan birortasi bo‘lmasa yoki ikkalasi ham retsessiv holatda bo‘lsa, gul oq bo‘ladi. Genlar turli xromosomalarda joylashgan. Oq gulli ikki xil gomozigota nav (CCpp va ccPP) chatishtirilganda F₁ ning barcha o‘simliklari binafsha gulli bo‘ldi; F₁ o‘zaro chatishtirilganda F₂ da 1600 ta o‘simlik olindi.35 ball
  15. 15Mushuklarda junning qora rangi (Xᴮ) va malla rangi (Xᵇ) genlari X xromosomada joylashgan va ular kodominant: XᴮXᵇ genotipli urg‘ochilar ola-bula (toshbaqasimon) rangga ega. Ola-bula urg‘ochi mushuk malla erkak mushuk bilan chatishtirildi.35 ball
  16. 16Bug‘doy donining qizil rangi ikki juft polimer (kumulyativ) gen bilan belgilanadi: har bir dominant allel (A₁, A₂) rang jadalligini bir xil darajada oshiradi, a₁a₁a₂a₂ genotipli don oq bo‘ladi. Genlar turli xromosomalarda. To‘q qizil donli (A₁A₁A₂A₂) nav oq donli nav bilan chatishtirildi, F₁ o‘zaro chatishtirilib, F₂ da 1600 ta o‘simlik olindi.35 ball
  17. 17Qoramollarning bir podasida shoxsizlik (A) shoxlilik (a) ustidan to‘liq dominantlik qiladi. 2500 boshli podada shoxli hayvonlar 16 % ni tashkil etadi; poda panmiktik populyatsiya deb hisoblanadi.10 ball
  18. 18DNK qo‘sh zanjirining kodlovchi zanjiridagi fragment: 5′-ATG CGT TAC GGA-3′. Qo‘shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm.10 ball
  19. 19Kislorod yetishmagan sharoitda mushak hujayralarida 5 mol glyukoza faqat glikoliz yo‘li bilan sut kislotagacha parchalandi. 1 mol glyukoza glikolizda 200 kJ energiya beradi, 1 mol ATF da 40 kJ to‘planadi.10 ball
  20. 20Odamda polidaktiliya (olti barmoqlilik) autosoma dominant gen (P) bilan irsiylanadi, uning penetrantligi 80 %. Ikkala ota-ona ham shu gen bo‘yicha geterozigota (Pp).10 ball
  21. 21Ko‘l ekotizimida oziq zanjiri: fitoplankton → zooplankton → mayda baliqlar → cho‘rtan baliq. Baliqchi qushlar ovlamasa, cho‘rtan baliqlarning umumiy biomassasi bir mavsumda 8 kg ga ortishi mumkin. 1 m³ suvda o‘rtacha 0,4 kg fitoplankton hosil bo‘ladi.10 ball
  22. 22Ayol tuxumdonida 20 ta birlamchi ootsit meyoz bo‘linishini to‘liq yakunladi (birinchi qutb tanachasi ham bo‘lingan deb hisoblang). Odamda 2n = 46.10 ball
  23. 23Bakteriya hujayrasida 150 ta aminokislotadan iborat polipeptid sintezlandi. Uni kodlovchi gen intronsiz va stop-kodonni ham o‘z ichiga oladi; qo‘shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm.10 ball
  24. 24Pomidorda poyaning baland bo‘yi (A) past bo‘yi (a) ustidan, mevaning yumaloq shakli (B) noksimon shakli (b) ustidan dominantlik qiladi; genlar bitta xromosomada, ular orasidagi masofa 10 morganida. AB/ab genotipli o‘simlik ab/ab genotipli o‘simlik bilan chatishtirilib, 400 ta o‘simlik olindi.10 ball