Avval o‘rganing: O‘tgan zamon
Nemis tilida kelajak haqida gapirishning eng ko‘p ishlatiladigan usuli — hozirgi zamon + vaqt so‘zi. Grammatik kelasi zamon Futur I (werden + infinitiv) ham bor, lekin u ko‘proq va’da, bashorat va taxmin uchun ishlatiladi. Futur II esa kelajakdagi ma’lum paytgacha tugallangan harakatni yoki o‘tmish haqidagi taxminni bildiradi. O‘zbek tilida kelasi zamon alohida qo‘shimchalar bilan ("boraman", "bormoqchiman") ifodalanadi, nemis tilida esa ko‘pincha kontekst yetarli. Imtihonda shakl (werden tuslanishi, infinitivning o‘rni) va ma’no farqi (werden ning uch vazifasi) tekshiriladi.
Agar vaqt aniq bo‘lsa yoki kontekstdan tushunarli bo‘lsa, nemislar hozirgi zamonni ishlatadi:
Morgen fahre ich nach Buchara. · Nächste Woche haben wir eine Prüfung. · Ich rufe dich später an.
Vaqt so‘zlari: morgen, übermorgen, bald, später, gleich, nächste Woche, nächsten Monat, nächstes Jahr, im Sommer, am Wochenende, in zwei Tagen.
Diqqat: vaqt so‘zi gap boshida tursa, fe’l ikkinchi o‘rinda, ega undan keyin: Morgen fahre ich… (✗ Morgen ich fahre).
Nima uchun Präsens yetarli? Chunki vaqt so‘zi kelajakni allaqachon ko‘rsatib turibdi, werden qo‘shish ortiqcha va rasmiy eshitiladi. Shuning uchun suhbatda "Ertaga nima qilasan?" savoliga odatda Morgen gehe ich ins Kino. deb javob beriladi.
werden (tuslanadi, 2-o‘rinda) + infinitiv (gap oxirida)
ich werde · du wirst · er/sie/es wird · wir werden · ihr werdet · sie/Sie werden
Ich werde morgen arbeiten. · Du wirst das schaffen. · Es wird regnen.
werden noto‘g‘ri fe’l: du wirst (✗ du werdest), er wird (✗ er werdet). werden va infinitiv gap ramkasini hosil qiladi — barcha boshqa bo‘laklar ular orasida turadi.
Savol shaklida werden birinchi o‘rinda: Wirst du mir helfen? So‘roq so‘zi bilan: Wann wirst du ankommen?
Bosh gap: werden 2-o‘rinda, infinitiv oxirida; ergash gap: infinitiv, keyin werden eng oxirida.
Er sagt: „Ich komme morgen.“ → dass bilan Futur I.
Taxmin ma’nosi muhim: Futur I bu yerda kelajakni emas, hozirgi holat haqidagi ishonchsizlikni bildiradi.
Anvar ist heute nicht in der Schule. Er ___ (krank sein). (taxmin)
Imtihonda werden ni to‘g‘ri tanishni so‘rashadi:
mustaqil fe’l "bo‘lmoq": Er wird Arzt. (u shifokor bo‘ladi)
Futur: werden + infinitiv: Er wird arbeiten.
Passiv: werden + Partizip II: Das Haus wird gebaut.
Farqlash: gap oxiridagi shaklga qarang — infinitiv (-en) yoki Partizip II (ge-…-t/-en). Agar oxirida ot yoki sifat bo‘lsa (Arzt, müde), bu mustaqil fe’l: Es wird kalt. (havo sovib boryapti).
Yana bir qo‘shimcha: würde (werden ning Konjunktiv II shakli) shartli maylda ishlatiladi: Ich würde gern kommen. Bu kelasi zamon emas, xushmuomala istak.
Kelajakdagi ma’lum paytgacha tugallangan harakat yoki o‘tmish haqidagi taxmin:
werden + Partizip II + haben/sein
Bis Freitag werde ich das Projekt beendet haben. (juma kunigacha tugatgan bo‘laman)
Bis morgen wird er in Berlin angekommen sein. (harakat fe’li — sein)
Er wird den Zug verpasst haben. (u poyezddan qolgan bo‘lsa kerak)
haben yoki sein tanlovi Perfektdagi kabi: harakat va holat o‘zgarishi fe’llari sein bilan. Kundalik nutqda Futur II ko‘pincha Perfekt bilan almashtiriladi: Bis Freitag habe ich das Projekt beendet.
bis Montag / ich / das Buch / lesen — Futur II da yozing.
Kelajak haqida gapirganda nemislar ko‘pincha Futur o‘rniga ma’noli fe’llardan foydalanadi. Ular gapni aniqroq qiladi: shunchaki "bo‘ladi" emas, balki "rejalashtiryapman", "xohlayman", "niyatim bor":
vorhaben ajraladigan fe’l: Ich habe ... vor; zu bilan infinitiv vergul bilan ajratilgan qismda oxirida turadi.
Imtihonning yozma va og‘zaki qismida o‘z rejalaringiz haqida gapirish so‘raladi ("Nach der Schule…"). Bunday vazifada bir xil werden ni takrorlamay, Präsens, Futur I, vorhaben, möchten va wollen ni almashtirib ishlatsangiz, nutqingiz boy va tabiiy eshitiladi.