Avval o‘rganing: Ot va artikl
Nemis tilida predloglar o‘zidan keyingi otning kelishigini belgilaydi. O‘zbek tilida biz qo‘shimcha (-ga, -da, -dan) yoki ko‘makchi (bilan, uchun) ishlatamiz, nemis tilida esa predlog otdan oldin keladi va artiklni o‘zgartiradi. Shuning uchun predlogni yodlashda uning kelishigini ham birga yodlash kerak: mit + Dativ, für + Akkusativ. Eng qiyin guruh — "ikki tomonlama" predloglar: ular harakat yo‘nalishiga qarab Akkusativ yoki Dativ talab qiladi. Ko‘p fe’llar ham ma’lum predlog bilan bog‘langan. Bog‘lovchilar esa gaplarni bog‘laydi va so‘z tartibiga ta’sir qiladi, shuning uchun ular ham shu darsda ko‘rib chiqiladi.
durch (orqali) · für (uchun) · gegen (qarshi; taxminan) · ohne (-siz) · um (atrofida; soatda) · bis (-gacha) · entlang (bo‘ylab, otdan keyin)
Das Geschenk ist für dich. · Wir gehen durch den Park. · Ohne meinen Freund gehe ich nicht. · Der Kurs beginnt um 9 Uhr.
Eslab qolish: DOGFU — durch, ohne, gegen, für, um.
Akkusativda faqat erkak jinsi o‘zgaradi, shuning uchun xato ko‘pincha aynan erkak jinsli otlarda ko‘rinadi: für den Vater, ohne einen Plan, gegen den Wind. Olmoshlar bilan: für mich, für dich, für ihn, für uns. gegen vaqt bilan "taxminan" ma’nosini beradi: gegen 8 Uhr (soat 8 larda). entlang odatda otdan keyin turadi: Wir gehen den Fluss entlang.
aus (-dan, ichidan; kelib chiqish) · bei (yonida, -nikida) · mit (bilan) · nach (-dan keyin; shahar/mamlakatga) · seit (-dan beri) · von (-dan; tomonidan) · zu (-ga, oldiga) · gegenüber (qarshisida) · ab (-dan boshlab)
Ich komme aus Usbekistan. · Er wohnt bei seinen Eltern. · Ich fahre mit dem Bus. · Seit einem Jahr lerne ich Deutsch. · Ich gehe zum Arzt.
Qo‘shilgan shakllar: zu dem → zum, zu der → zur, von dem → vom, bei dem → beim.
nach va zu farqi: shahar, mamlakat, Hause — nach (nach Berlin, nach Hause); odam, bino, tadbir — zu (zum Arzt, zur Schule, zu Freunden). Uyda bo‘lish esa zu Hause: Ich bin zu Hause.
seit hozirgacha davom etayotgan harakat uchun ishlatiladi va fe’l hozirgi zamonda bo‘ladi: Ich wohne seit drei Jahren hier. (✗ Ich habe seit drei Jahren hier gewohnt, agar hali ham yashasangiz). Dativ ko‘plikda otga -n qo‘shilishini unutmang: seit drei Jahren, mit den Kindern.
in · an · auf · über · unter · vor · hinter · neben · zwischen
Wohin? (qayerga? — harakat, yo‘nalish) → Akkusativ · Wo? (qayerda? — joylashuv) → Dativ
Fe’l juftliklari: legen (Akk) — liegen (Dat), stellen — stehen, setzen — sitzen, hängen (osmoq) — hängen (osilib turmoq). Birinchi fe’llar (legen, stellen, setzen) — kuchsiz, harakatni bildiradi va Akkusativ bilan; ikkinchilari (liegen, stehen, sitzen) — kuchli, holatni bildiradi va Dativ bilan.
Qo‘shilgan shakllar: in dem → im, in das → ins, an dem → am, an das → ans.
Harakat bo‘lsa ham, agar u bitta joy ichida bo‘lsa, Dativ ishlatiladi: Wir laufen im Park. (park ichida yuguramiz) — Wir laufen in den Park. (parkka yugurib kiramiz).
Ich hänge das Bild an ___ Wand. Jetzt hängt das Bild an ___ Wand. (die Wand)
Genitiv (rasmiy uslub): wegen (tufayli), trotz (qaramay), während (davomida), statt (o‘rniga), innerhalb/außerhalb (ichida/tashqarisida): Wegen des Regens bleiben wir zu Hause. (og‘zakida ko‘pincha wegen dem Regen). Yozma imtihonda Genitivni ishlating.
Vaqt predloglari:
am — kun, sana, kun qismi: am Montag, am 5. Mai, am Abend (lekin in der Nacht)
im — oy, fasl: im Mai, im Winter; yil esa predlogsiz yoki im Jahr 2020
um — soat: um 8 Uhr · gegen — taxminiy vaqt: gegen 8 Uhr
in — kelajakda "…dan keyin": in zwei Tagen · vor — "… oldin": vor einer Woche
seit — "…dan beri" · von … bis — "…dan …gacha" · ab — "…dan boshlab": ab Montag
___ Montag fahre ich ___ meiner Familie ___ Samarkand. Der Zug fährt ___ 7 Uhr ab.
Ko‘p fe’l, sifat va otlar ma’lum predlog bilan ishlatiladi; bu predlog va uning kelishigi yodlanadi:
warten auf + Akk · denken an + Akk · sich freuen auf + Akk (kelajakdagi narsaga) · sich freuen über + Akk (bo‘lgan narsaga) · sich interessieren für + Akk
Angst haben vor + Dat · teilnehmen an + Dat · träumen von + Dat · fragen nach + Dat · sprechen mit + Dat (kim bilan) über + Akk (nima haqida)
Narsa haqida so‘rash uchun wo(r) + predlog, javobda da(r) + predlog: Worauf wartest du? — Ich warte auf den Bus. — Ich warte darauf. Odam haqida esa predlog + olmosh: Auf wen wartest du? — Auf meinen Bruder. — Ich warte auf ihn.
Ich freue mich ___ die Sommerferien. Bo‘shliqni to‘ldiring, so‘ng shu narsa haqida savol bering va olmosh bilan javob bering.
als va wenn: o‘tmishda bir marta — als (Als ich Kind war…); takroriy yoki hozir/kelajak — wenn (Wenn ich Zeit habe…, Immer wenn es regnete…).
aber va sondern: inkordan keyin "balki" — sondern: Nicht heute, sondern morgen.
denn va weil bir xil ma’noli ("chunki"), lekin denn dan keyin oddiy tartib, weil dan keyin fe’l oxirda: …, denn ich bin krank. — …, weil ich krank bin.